Tag Archive: Polska

Dobrzyniacy

Gdy w XX wieku na Ziemi Dobrzyńskiej pojawiły się bożonarodzeniowe choinki początkowo wieszano je pod sufitem.

Polacy

Dawniej z okazji Dziadów Polacy urządzali uczty cmentarne na grobach bliskich. Wzorem słowiańskich przodków dzielili się jedzeniem z duszami pozostawiając na mogiłach niewielkie ilości miodu, kaszy, chleba i maku.

Kociewianie

Kociewianie z kujawsko-pomorskiego obawiali się aktywności czarownic w Noc Świętojańską, dlatego zatykali pod strzechy gałązki dzikiego bzu, bylicy i łopianiu lub rysowali kredą krzyżyki na ścianach chat.

Podlasianie

Dawniej podczas święta zmarłych wielu Podlasian otwierało okna i drzwi, aby dusze mogły swobodnie wejść do domu i uczestniczyć w przygotowanej dla nich wieczerzy.

Kociewianie

W Sylwestra kociewscy chłopcy trzaskaniem z biczy odpędzali stary rok i płatali figle sąsiadom: zatykali kominy, wciągali na dachy kozy lub psie budy. Dziewczęta w tym czasie zajmowały się wróżbami np. lejąc ołów… Czytaj dalej

Kociewianie

Po zakończeniu żniw Kociewianie z województwa kujawsko-pomorskiego szykowali ze snopków dziada i babę żniwną, których obwozili na wozie po wsi, polewając wodą.

Podhalanie

Jeszcze w XVII wieku na Podhalu praktykowano zwyczaj, by każdej parze bliźniąt różnej płci nadawać imiona Adam i Ewa.

Borowiacy Tucholscy

Jeszcze na początku lat 60. XX wieku nie we wszystkich borowiackich domach w województwie kujawsko-pomorskim obchodzono Wigilię Bożego Narodzenia.

Słowianie

Słowiańska obyczajowość dopuszczała wielożeństwo. Wymagano jednak, by ojciec pana młodego ofiarował ojcu panny młodej cenny dar ślubny. Z tego powodu tylko najbogatsi pozwalali sobie na poślubienie kolejnej kobiety.

Borowiacy Tucholscy

W Boże Ciało zamieszkujący województwo kujawsko-pomorskie Borowiacy Tucholscy święcili wianuszki zrobione z grzmotnika, lipy i rozchodnika. Podczas burzy modląc się palili je, aby uchronić dom przed uderzeniem pioruna.

Polacy

Polacy w czasie wypadających na przełomie października i listopada Dziadów zapalali w domach świece, aby ogrzać powracające na ziemię dusze zmarłych. Tradycja ta przetrwała do dziś w zwyczaju palenia zniczy na grobach bliskich.

Kociewianie

Na Kociewiu powszechnie wierzono, że w Wielką Niedzielę woda ma moc uzdrawiającą i dlatego rankiem kąpano się w stawach i rzekach, co miało chronić przed chorobami skóry i oczu.

Chełmianie

W Wielką Sobotę Chełmianie skrapiali obejście wodą święconą przyniesioną z kościoła, ponieważ wierzyli, że chroni to przed uderzeniem pioruna. Ponadto dla zdrowia i urody kąpali się w rzekach i strumieniach.

Borowiacy Tucholscy

W Wielką Sobotę wieczorem Borowiacy Tucholscy palili pod kościołami gałęzie cierniowe, a ksiądz święcił ogień. Pozostałymi po ceremonii węgielkami dla ochrony przed złem rysowano na drzwiach domów i obór znak krzyża.

Borowiacy Tucholscy

W Wielki Piątek Borowiacy Tucholscy święcili w kościołach ciernie, które wraz z palmami z wierzby i trzciny poświęconymi w Wielką Niedzielę zatykali pod dachami budynków gospodarczych.

Kociewianie

W Wielkanoc na Kociewiu w kujawsko-pomorskim od 3-5 rano bito w wielki bęben, aby przypomnieć o trzęsieniu ziemi, towarzyszącym śmierci Chrystusa.

Dobrzyniacy

W okresie świątecznym Dobrzyniacy z kujawsko-pomorskiego wysypywali gliniane klepiska chałup piaskiem rysując wymyślne wzory. Inną ciekawą ozdobą charakterystyczną dla tego regionu były pająki ze słomek i bibułki.

Chełmianie

W Wielki Czwartek młodzieńcy z Ziemi Chełmińskiej przygotowywali tzw. żur z błota i wapna, którym smarowali okna (głównie w domach, gdzie były panny na wydaniu) aby przypomnieć o zbliżającym się końcu Wielkiego Postu.

Słowianie

Według Thietmara z Merseburga Słowianie karali cudzołożnice obcinając im wargi sromowe, które następnie dla większego pohańbienia grzesznicy wieszali nad drzwiami jej domu.

Chełmianie

Na Ziemi Chełmińskiej ornamenty zdobnicze wykonywano nawet na stertach zsypanego zboża. Gospodarz rysował za pomocą trzonka łopaty na kopcu wzory geometryczne podobne do tych spotykanych w hafcie.

Kociewianie

Kociewianie z kujawsko-pomorskiego wierzyli, że poświęcone w Niedzielę Palmową wierzbowe gałązki należy trzymać w domach i stodołach, ponieważ chronią przed uderzeniem pioruna.

Kociewianie

Na Kociewiu chętnie tańczono do melodii walczyka tzw. czapkowany. Na podłodze układano 3 czapki. Za potrącenie którejkolwiek z nich podczas tańca pobierano fant. Gra robiła się naprawdę trudna po dużej ilości alkoholu.

Górale Żywieccy

Wśród Górali z rejonu Żywieckiego kolędowali tylko mężczyźni. Kobiety w tym czasie zajęte były takimi pracami domowymi jak skubanie pierza, przędzenie wełny i łuskanie fasoli.

Polacy

W dawnej Polsce ciężarne kobiety unikały patrzenia na osoby brzydkie lub ciała zmarłych. Wierzono bowiem, że przez spojrzenie deformacja lub choroba mogą przejść na nienarodzone dziecko.

Polacy

W polskim środowisku szlacheckim i wielkomiejskim panował zwyczaj picia zdrowia dam z ich trzewiczków. Najczęściej wstawiano do nich kielichy, zdarzali się jednak gorliwcy, którzy pili bezpośrednio z atłasowych pantofelków.

Łemkowie

Jeszcze 50 lat temu na wsiach polskich, chociażby na łemkowszczyźnie, oskarżano o czary gospodynie, którym za dobrze się powodziło.

Polacy

W Polsce zwyczaj zdejmowana czapek w pomieszczeniach pojawił się dopiero w XVIII wieku. Wcześniej uchylano kapelusza przy powitaniu, ale na bankietach, uroczystościach i nawet podczas tańców nosiło się nakrycia głowy.

Podlasianie

Ponieważ wierzono, że żebracy kontaktują się ze zmarłymi, bogaci Podlasianie urządzali przed Dziadami dla wędrujących biedaków uczty –  tzw. dziadowskie bale. W zamian mieli się oni modlić za zmarłych przodków gospodarzy.

Polacy

Staropolska obyczajowość nakazywała na powitanie ucałować spotkaną kobietę w dłoń (mężczyźni przeciwnie – całowali się w szyje, ramiona lub piersi). Podobnie okazywano szacunek księżom.

Chełmianie

Na Ziemi Chełmińskiej w Wielki Piątek ojciec smagał wszystkich domowników kolczastymi gałązkami. Zwyczaj ten zwany był Bożymi Ranami.

Kociewianie

Kociewianie podczas Adwentu wieszali pod sufitem izby wieniec z 4 świeczkami, które odpalali w kolejne niedziele. Zwyczaj ten przywędrował do kujawsko-pomorskiego z Niemiec.

Polacy

W dawnej Polsce przywitaniem towarzyskim równych sobie mężczyzn był pocałunek w szyję, ramię lub pierś. W pewnych kołach całowanie było poprzedzone wymyślnymi usiłowaniami złożenia niższego ukłonu niż spotykana osoba.

Dobrzyniacy

W pierwszy dzień Bożego Narodzenia Dobrzyniacy urządzali wyścigi wozami podczas powrotu z kościoła. Ten, kto pierwszy był w zagrodzie miał mieć najlepsze konie i plony w nadchodzącym roku.

Borowiacy Tucholscy

Według Borowiaków Tucholskich mnogość gwiazd na niebie w Wigilię Bożego Narodzenia oznacza, że w nadchodzącym roku kury będą się bardzo dobrze niosły.

Dobrzyniacy

Dobrzyniacy mówili, że ten, kto w Wigilię zobaczy swój wyraźny cień, doczeka następnego roku. Wróżono również ciągnąc słomki ze strzechy – kto wyciągnął ich parzystą ilość miał szybko wyjść za mąż.

Borowiacy Tucholscy

Podczas karnawału zwanego Zapustami Borowiacy Tucholscy przebierali się za takie zwierzęta jak bocian, kozioł oraz niedźwiedź i krążyli po wsiach. W okresie tym urządzano huczne zabawy, jedzono placki ziemniaczane, pączki i racuchy.

Słowianie

U Słowian przy wymierzaniu kary dla cudzołożnicy decydując głos miał nie najbardziej zainteresowany, czyli mąż, ale członkowie jego rodu. Ma to podłoże w przekonaniu, że żona stanowi przede wszystkim własność klanu.

Polacy

W niektórych regionach Polski uważano, że w dzień śmierci jednego z mieszkańców domu nie powinno się czerpać wody ze studni, piec chleba ani sprzątać.

Borowiacy Tucholscy

W Wielką Niedzielę, przed wschodem słońca, Borowiacy Tucholscy kąpali się w strumieniach, co miało zapewnić zdrowie. W tym samym celu niektórzy pościli przez cały ten dzień.

Anartowie

Archeolodzy udowodnili obecność Celtów także na terenach dzisiejszej Polski (Dolny Śląsk, Małopolska, Góry Świętokrzyskie, nabrzeże Sanu). Było to najprawdopodobniej górskie plemię Anartów, o których Cezar pisał w Wojnach Galijskich.

Podlasianie

Na Podlasiu wierzono, że zmarli są widziani tylko przez psy i żebraków.  Według przekonań ludowych wędrowni biedacy są łącznikami między światem żywych i światem zmarłych m. in. przez swoją mobilność i brak stałego… Czytaj dalej

Borowiacy Tucholscy

Borowiacy Tucholscy z województwa kujawsko-pomorskiego uważają, że w Wielką Sobotę, po powrocie z kościoła ze święconką należy obejść dom trzy razy, aby wypędzić z gospodarstwa złe moce.

Polacy

Wśród polskich chłopów i mieszczan istniał zwyczaj, by dziecku nadawać takie imię, jakie sobie „przyniosło”, tzn. takie, jakie w dniu jego narodzin figurowało w kalendarzu. Często wybierał je ksiądz nie bacząc na gusta… Czytaj dalej

Polacy

Łamanie się opłatkiem podczas świąt Bożego Narodzenia, a konkretnie w Wigilię, jest zwyczajem znanym jedynie w Polsce i na Litwie.

Kociewianie

Wzorem niemieckim w wielkanocny poranek kociewskie dzieci szukały w ogrodach zajączków, które zostawiały dla nich słodycze i malowane jajka.

Podhalanie

Na Podhalu w miejscu czyjejś gwałtownej śmierci każdy przechodzień miał obowiązek rzucić gałązkę na stos, który podpalano w święto zmarłych. Wierzono, że ognisko ogrzeje duszę pokutującego i pomoże mu odkupić winy.

Chełmianie

Na Wigilię Chełmianie z kujawsko-pomorskiego piekli tak zwane nowe latko – ciastka w kształcie konia, krowy, kury, które po poświęceniu wraz z opłatkiem dawali zwierzętom, aby dobrze się chowały.

Słowianie

Gdy Słowianin chciał podkreślić swoją prawdomówność, składał świętą przysięgę na słońce, czyli Swaroga.

Polacy

W Polsce wierzono, że jeśli w Dziady powróci dusza księdza, odprawi o północy mszę dla dusz czyśćcowych, a zmarli będą się modlić. Pozostawiano więc w kościele trumnę, mszał, stułę i zabraniano tam zaglądać.

Borowiacy Tucholscy

Pokaźną grupę utworów tradycyjnych śpiewanych przez Borowiaków Tucholskich stanowią pieśni obrzędowe, związane ze świętowaniem dorocznym oraz rodzinnym, np. pieśni na puste noce, które wykonywane były w domu zmarłego.